Stop mikrogranulki

Mikroplastik z perspektywy naukowej

Obecnie znacząca ilość produktów codziennego użytku, przede wszystkim kosmetyków takich jak peeling czy pasta do zębów, zawiera tysiące małych plastikowych fragmentów, zwanych mikrogranulkami. Niestety owe plastikowe mikrogranulki wyparły z rynku większość swoich naturalnych, biodegradowalnych odpowiedników, takich jak mielone łupiny orzechów czy kryształki soli.

Mikrogranulki używane w kosmetykach, jak i innych produktach, składają się najczęściej z polietylenu (PE), ale mogą składać się także z polipropylenu (PP), politereftalanu etylenowego (PET), polimetakrylanu (PMMA) oraz nylonu. Po użyciu produktu granulki odprowadzane są do systemu kanalizacyjnego, z którego po jakimś czasie trafiają do rzek i ostatecznie do mórz i oceanów. Zazwyczaj mikropastik definiowany jest jako plastikowe kawałki lub włókna mające mniej niż 5mm. Mikrogranulki używane w kosmetykach są jednak jeszcze mniejsze i czasem mają nawet mniej niż 1mm.

W 2004 roku w magazynie Science opublikowano wyniki programu badawczego prowadzonego przez prof. Richarda Thompsona (Uniwerstytet Plymouth) dotyczące szczegółów zanieczyszczenia mikroplastikiem i plastikowymi włóknami. Był to pierwszy artykuł stwierdzający obecność powyższych w całym środowisku morskim. W związku z tym, że większe fragmenty plastiku rozmieniają się na mniejsze, jednocześnie nie ulegając biodegradacji, ilość plastiku w wodach morskich stale wzrasta.I Do tego procesu przyczynia się także działalność promieni UV oraz ruchy fal morskich,II które dodatkowo rozbijają fragmenty plastikowych odpadków na coraz mniejsze.III

Dodatkowo, poza tymi pośrednimi przyczynami, będącymi drugorzędnymi źródłami mikroplastiku, istnieją też bezpośrednie powody takie jak np. używanie kosmetyków zawierających plastikowe mikrogranulki. Setki, jeżeli nie tysiące różnych produktów codziennego użytku zawierają je w swoim składzie. Bardzo często są to peelingi. W 2009 roku Fendall i Sewell (Uniwersytet Auckland) opublikowali wyniki swoich badań, które potwierdzają że mikrogranulki z naszych gospodarstw domowych, będąc zbyt małymi by filtry oczyszczalni mogły je wyłapać, trafiają do morza. A mogą również dostać się do łańcucha pokarmowego.IV

Chociaż zakres skutków tego procesu jest ciężki do oszacowania to gromadzenie się plastiku, w tym także jego mikrogranulek, jest uznawany za jedno z największych zagrożeń dla środowiska naturalnego.V Odkąd naukowcy, politycy i aktywiści zdali sobie sprawę z powagi sytuacji, liczba prowadzonych badań nad mikroplastikiem znacząco wzrasta.
Niektóre wyniki badań naukowych:

Morskie organizmy nie są w stanie odróżnić swojego pożywienia od pływającego w wodzie mikroplastiku przez co regularnie go spożywają. W trakcie konferencji „Biological Diversity” przedstawiono wyniki badań pokazujących, że ponad 663 różne gatunki były pod negatywnym działaniem plastikowych odłamków. VI Niektóre gatunki ryb z łatwością wydalają mikroplastik, przy czym inne niestety nie. Wewnątrz nich odkłada się plastik. Przywołując wyniki badań prezentowanych na powyższej konferencji: u około 35% z 670 zbadanych ryb (łącznie sześciu gatunków) odkryto cząsteczki plastiku. W wnętrznościach jednej ryby znaleziono aż 83 plastikowe fragmenty.VII

Struktura mikroplastiku okazała się także przyswajać stałe zanieczyszczenia takie jak te z grupy PCB oraz DDT. Na powierzchni cząsteczek mikroplastiku zdiagnozowano wysoki poziom związków trwałego zanieczyszczenia organicznego (POP).VIII International Pellet Watch, prowadzony przez prof Takada z Uniwersytetu w Tokyo, przeprowadziło interesujące badanie na ten temat. Analiza Takada wskazuje, że niektóre zanieczyszczenia z grupy POP znalezione w tkance ptaków zostały przez nie przyswojone właśnie wraz z spożyciem ryb zawierających mikroplastik.IX Teoretycznie zanieczyszczenia POP, podobnie jak plastikowe fragmenty, mogą zostać wydalone z organizmu, jednak bardzo często się one akumulują.X Przede wszystkim ryby i owoce morza, regularnie spożywane przez człowieka, zgłaszane są jako zawierające w swoich wnętrznościach mikroplastik. Istnieje duże niebezpieczeństwo, że POP gromadząc się w organizmach na różnych poziomach łańcucha pokarmowego, przenoszony z gatunku na gatunek, będzie mieć poważny wpływ także na człowieka.XI

Toksyczne substancje chemiczne dodawane do plastiku w trakcie jego produkcji, mające na celu m.in. zmiękczenie go oraz ochronę przed łatwopalnością, odłączają się od plastikowych fragmentów w środowisku wodnym i stanowią poważne zagrożenie dla morskich organizmów. Popularne, toksyczne zmiękczacze były znalezione w rybach, morskich ssakach oraz mięczakach.XII Najmniejsze fragmenty plastiku są przyswajane i następnie gromadzone właśnie przez mięczaki.XIII Belgijski toksykolog Colin Janssen z (Uniwersytety w Ghent) według którego średnio każdy gram małży zawiera przynajmniej jeden fragment plastiku. Nawet niektóre gatunki planktonu przyswajają i gromadzą cząsteczki plastiku. XV
Gdy mikrogranulki z plastiku trafią już do morza lub oceanu nie ma możliwości wskazania jego źródła. Niemieccy badacze Liebezeit and Dubaish z Uniwersytetu w Oldenburg doszli do wniosku, że większość plastikowych cząstek znalezionych przez nich w Morzu Wattowym pochodzi przede wszystkim z kosmetyków, szczególnie peelingów.XVI

Przeprowadzono też wiele badań dotyczących konkretnych produktów, konkretnych marek. Pod względem przyczyniania się do mikroplastikowego zanieczyszcenia. Amerykańska organizacja 5Gyres, badająca obecność fragmentów plastiku na terenie Wielkich Jezior oszacowała, że pojedynczy produkt (Neutrogena's Deep Clean) zawiera aż 360.000 plastikowych mikrocząsteczek.XVII Dr. Leslie z Wolnego Uniwersytetu w Amsterdamie (Wolnego Uniwersytety w Amsterdamie)wykazała, że jeden z peelingów (Exofonic scrub of L'Oréal) w 10,6% składa się z mikroplastiku.XVIII

Oczyszczalnie ścieków nie są przeznaczone do filtrowania mikrogranulek. Liczne badania wykazały, że oczyszczalnie ścieków nie filtrują wszystkiech mikrogranulek ze ścieków. Co więcej, nie wszystkie ścieki zostają oczyszczone. Po ulewnym deszczu, ścieki z mikrogranulkami mogą przedostawać się bezpośrednio do wód powierzchniowych. W niektórych krajach brak infrastruktury oczyszczania ścieków całkowicie.XIX

Wraz z większym zainteresowaniem konsekwencjami zanieczyszczenia mikroplastikiem, pytanie o jego przyszłość stało się bardzo istotne. Coraz więcej producentów stosujących plastikowe cząsteczki zaczyna być analizowanych i poddawanych naciskom w celu ich eliminacji.
Na przykład, w ramach europejskiego projektu badawczego CleanSea siedemnastu badaczy przeprowadza interdyscyplinarne badanie dotyczące działania mikroplastiku.

Badania nad ilością i konsekwencjami mikrogranulek w środowisku są bardzo ważne. W świetle rosnących dowodów potwierdzających, powagę tej kwestii, istnieje pilna potrzeba zaznaczenia źródeł zanieczyszczeń mikrogranulkami - jako coś, co jest bardzo niepotrzebne oraz do uniknięcia.

Producenci zostali poproszeni o odpowiedzialne działania i zaprzestanie dodawania mikrogranulek do kosmetyków.

Dostępne publikacje naukowe:

Artykuł Dr. M. Eriksen dotyczący problem mikroplastiku: “Microplastic pollution in the surface waters of the laurentian Great Lakes”, in: Marine Pollution Bulletin 77 (December 2013).

Dr. Heather Leslie z Instytutu Badań nad Środowiskiem Naturalnym (Wolny Uniwersytet w Amsterdamie) opublikowała:„Review of Microplastics in Cosmetics. Scientific background on a potential source of plastic particulate marine litter to support decision-making.”

I R.C. Thompson, et al. ‘Lost at Sea: Where Is All the Plastic?’, in: Science, 304 (May 2004).

II P.K. Roy, et al., ‘Degradable Polyethylene: Fantasy or Reality’, in: Environmental Science and Technology, 2011, pp. 4217–4227.

III M.C. Goldstein et al., ‘Increased oceanic microplastic debris enhances oviposition in an endemic pelagic insect’, in: Biology Letters published on line 9 May 2012; C.J. Moore, ‘Synthetic polymers in the marine environment: A rapidly increasing, long-term threat’, in: Environmental Research108 (2008), pp. 131-139.

IV L.S. Fendall, M.A. Sewell, ‘Contributing to marine pollution by washing your face: microplastics in facial cleansers’, in: Marine Pollution Bulletin, 58 (8) (2009), pp. 1225-1228.

V W.J. Sutherland et al., ‘A horizontal scan of global conservation issues for 2010’, in: Trends in Ecology and Evolution, 25, pp. 1-7.

VI Secretariat of the Convention on Biological Diversity and the Scientific and Technical Advisory Panel—GEF (2012). Impacts of Marine Debris on Biodiversity: Current Status and Potential Solutions, Montreal, Technical Series No. 67.

VII Chr.M. Boerger et al., ‘Plastic ingestion by planktivorous fishes in the North Pacific Central Gyre’, in: Marine Pollution Bulletin 60 (2010), pp. 2275-2278.

VIII Y. Mato et al., ‘Plastic Resin Pellets as a Transport Medium of Toxic Chemicals in the Marine Environment’, in: Environmental Science & Technology, 2001, 35(2), pp.318-324.

IX H. Takada, et al., ‘Accumulation of plastic-derived chemicals in tissues of seabirds ingesting marine plastics’ in: Marine Pollution Bulletin69 (2013), pp 219-222.

X E.M. Foekema et al., ‘Plastic in North Sea fish’, in: Environmental Science & Technology, 47 (2013), pp. 8818-8824.

XI P. Farrel en K. Nelson, ‘Trophic level transfer of microplastic: Mytilus edulis (L.) to Carcinus maenas (L.)’, in: Environmental Pollution 177 (2013), pp. 1-3.

XII D. Lithner et al., ‘Environmental and health hazard ranking and assessment of plastic polymers based on chemical composition’, in: Science of the total environment 409 (2011), pp. 3309–3324.

XIII STAP. Marine Debris as a Global Environmental Problem: Introducing a solutions based framework focused on plastic. In A STAP Information Document, p. 40. Washington, DC: Global Environment Facility, 2011.

XIV L. Van Cauwenberghe, ‘Occurrence of microplastics in mussels (Mytilus edulis) and lugworms (Arenicola marina) collected along the French-Belgian-Dutch coast, in: J. Mees, et al. (ed.), Book of abstracts - VLIZ Young Marine Scientists' Day. Brugge, Belgium, 24 February 2012. VLIZ Special Publication, 55.

XV Cole M., et al., ‘Micro-plastic ingestion by zooplankton’, in: Environmental Science & Technology, 2013 47 (12), pp. 6646-6655.

XVI G. Liebezeit, F. Dubaish, ‘Microplastics in Beaches of the East Frisian Islands Spiegeroog and Kacheloplate’, in: Bulletin environmental contamination and toxicology, 89 (2012), p. 213-127.

XVII http://5gyres.org/how_to_get_involved/campaigns/

XVIII Leslie, H.A., Microplastic in Noordzee zwevend stof en cosmetica. Eindrapportage W-12/01, IVM Institute for Environmental Studies, Amsterdam, 2012.

XIXM.A. Browne et al., ‘Accumulations of microplastic on shorelines worldwide: sources and sinks’, in: Environmental Science &Technology 45 (2011), pp. 9175/9179; H.A. Leslie et al., ‘Verkennende studie naar lozing van microplastics door rwzi’s’ in: H2O 14/15 (juli 2012), pp. 45-47.

 

Pobierz aplikację

Patronat Medialny